Profesor Alicja Jarża

Prof. Alicja Jarża urodziła się w roku 1948 w Częstochowie. Tutaj też podjęła studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Częstochowskiej, które ukończyła w 1972 roku. W tym samym roku podjęła pracę w Instytucie Maszyn Cieplnych tej Uczelni jako nauczyciel akademicki. Pracę doktorską obroniła 12.06.1976 r. na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Częstochowskiej. Stopień naukowy doktora habilitowanego w dyscyplinie mechanika uzyskała w 1991 roku jako pierwsza habilitantka Wydziału Budowy Maszyn po otrzymaniu przez ten Wydział praw habilitowania. Od 1994 roku była profesorem nadzwyczajnym Politechniki Częstochowskiej.

Tematyka pierwszych badań Profesor Alicji Jarży dotyczyła zagadnień metrologii przepływów turbulentnych, a w szczególności techniki pomiarów termoanemometrycznych. Ważnym nurtem Jej prac badawczych w tym czasie była aerodynamika maszyn przepływowych ze szczególnym uwzględnieniem problematyki przepływu przez wieńce i palisady łopatkowe turbin parowych. Tematyka ta w znacznej mierze była realizowana poprzez udział w programach MR.I-26, PR-8 oraz projektach CPBP 02.18, w ramach wieloletniej współpracy z Zakładami mechanicznymi ZAMECH w Elblągu oraz Instytutem Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku.

Z zainteresowań aerodynamiką maszyn przepływowych wywodzi się równoległy kierunek działalności naukowej Profesor Alicji Jarży, dotyczący szeroko rozumianej problematyki turbulencji. Te dwa nurty badawcze połączone zostały m.in. w Jej pracy doktorskiej p.t. "Charakterystyki aerodynamiczne palisady profili przy powierzchniowym lub szczelinowym odsysaniu płynącego medium". Przedstawiono w niej eksperymentalną analizę ewolucji ruchu średniego i składowych tensora naprężeń Reynoldsa w śladach aerodynamicznych za palisadą ciał symetrycznych, w obrębie której zachodzi odsysanie części przepływającego medium. Stwierdzono, że nie tylko stopień intensywności odsysania, ale również sposób jego realizacji są czynnikami o podstawowym znaczeniu ingerującymi zarówno w makro- jak i mikrostrukturę strugi zapalisadowej na całej drodze jej rozwoju. Analiza charakterystyk turbulencji w śladach aerodynamicznych poddanych tej formie oddziaływania rozwijana była również w późniejszych pracach, a ich wyniki opublikowane zostały w kraju i zagranicą. Prace te stanowiły jednocześnie źródło inspiracji do dalszych badań dotyczących efektów oddziaływań powierzchniowej wymiany masy na strukturę przepływu przyściennego. Istniejące w tamtym okresie informacje na temat tej bardzo ważnej, szeroko stosowanej w praktyce formy sterowania warstwą przyścienną wiązały się przeważnie z charakterystykami ruchu średniego i w nikłym stopniu uwzględniały wielkości opisujące strukturę i parametry turbulencji. Zainteresowanie Profesor Jarży tą problematyką skoncentrowało się głównie na niedostatecznie dotychczas wyjaśnionych mechanizmach turbulentnego transportu pędu i energii w warstwie przyściennej na powierzchni przepuszczalnej. Z tematem tym, dotowanym przez Wydział IV Komitetu Mechaniki PAN, wiąże się szereg opracowań prezentowanych na kilku konferencjach międzynarodowych oraz opublikowanych w czasopismach naukowych. Jedna z tych prac nagrodzona została w Ogólnopolskim Konkursie PTMTS (1987) na najlepszą pracę z Mechaniki Płynów. Całokształt uzyskanych rezultatów przedstawiono w monografii habilitacyjnej zatytułowanej "Struktura i model turbulencji warstwy przyściennej z powierzchniową wymianą masy". Szczególne znaczenie poznawcze miały tu informacje na temat ruchu fluktuacyjnego, określające udział poszczególnych form turbulentnego transportu w kształtowaniu struktury warstwy przyściennej w warunkach powierzchniowej wymiany masy. Końcowym efektem pracy, wiążącym rezultaty eksperymentu i ich fizykalą interpretację z praktyczną metodą opisu badanego przepływu było sformułowanie bardziej uniwersalnego od dotychczasowych, modelu turbulencji, wykorzystującego bilans jej energii kinetycznej.

Na przełomie lat 1981/82 Profesor Alicja Jarża odbyła siedmiomiesięczny staż naukowy na Wydziale Mechanicznym Uniwersytetu w Calgary. Tematyka stażu wiązała się z problematyką aerodynamiki środowiska, a zrealizowane prace eksperymentalne dotyczyły analizy opływu pojazdów oraz obiektów budowlanych. Zdobyte na uniwersytecie w Calgary doświadczenie zostało następnie wykorzystane w kraju podczas realizacji badań w ramach programu CPBP 02.21, a także w procesie dydaktycznym.

Najważniejszym obszarem badań podstawowych realizowanych przez Profesor Alicję Jarżę po habilitacji była dynamika przepływów turbulentnych. Prace eksperymentalne z zakresu opływu ciał strumieniem niestacjonarnym realizowane były w ramach 5 grantów KBN. Najważniejsze osiągnięcia tych prac zrelacjonowano w 15 publikacjach. W realizowanych równolegle pracach eksperymentalnych związanych z analizą charakterystyk turbulencji w osiowosymetrycznych, swobodnych przepływach ze spalaniem na podkreślenie zasługuje stosowanie nowoczesnej techniki pomiarowej jaką jest dopplerowska anemometria laserowa.

W ostatnich dziesięciu latach Profesor Alicja Jarża powróciła do tematyki aerodynamiki środowiska, skupiając się tym razem na zagadnieniach aerodynamiki warstwy przyziemnej. Badania z tego zakresu, zarówno eksperymentalne jak i numeryczne, były prowadzone w ramach wydzielonego zadania działalności statutowej oraz trzech grantów KBN. Oryginalnym elementem tych prac jest analiza przepływu wiatru z uwzględnieniem cech jego silnej niestacjonarności, takich jak podmuchy wiatru, wirowość generowana w otoczeniu obiektów naziemnych. Łącznie z tematyki tej powstało 12 publikacji oraz monografia "Aerodynamika budowli".

Podjęty równolegle przez Profesor Alicję Jarżę w ostatnich kilku latach kierunek działalności dotyczył zagadnień lokalnej polityki energetycznej. Zainteresowanie tą dziedziną wynikało z lokalnych potrzeb, ale było także stymulowane uczestnictwem w realizacji europejskich projektów w ramach programów unijnych INTERREG IIIC, CIR-CE oraz Leonardo da Vinci. Priorytety tych projektów koncentrowały się wokół zagadnień zrównoważonych systemów energetycznych, generacji rozproszonej, metodologii planowania energetycznego i zarządzania energią na szczeblu lokalnym. Wynikiem działalności Profesor Alicji Jarży w tym zakresie była anglojęzyczna monografia "Integrating of Distributed Generation in Local Energy Systems" oraz sześć artykułów zamieszczonych w zwartych zbiorach publikacji, w których poszczególni partnerzy projektów przedstawiali swoje dokonania. Działalność ta została dostrzeżona w środowisku krajowym, które powołało Ją na członka Komitetu Sterującego sieci naukowej "Zrównoważone Systemy Energetyczne".

Profesor Alicja Jarża była promotorem 4 rozpraw doktorskich, Jej dorobek naukowy obejmuje 3 monografie oraz 96 publikacji w krajowych i zagranicznych wydawnictwach.

O pozycji naukowej Profesor Alicji Jarży świadczy również znaczna liczba recenzji artykułów wykonanych na zlecenie redakcji oraz opinii o wnioskach zgłaszanych do KBN-u, a także uczestnictwo w ocenie kilkudziesięciu wniosków w ramach programu Leonardo da Vinci, w tym kilkanaście na szczeblu Komisji Europejskiej. W dorobku Profesor Alicji Jarży znajdują się oprócz tego 3 recenzje rozpraw doktorskich wykonane dla Politechniki Śląskiej (1994) i Częstochowskiej (1998 i 2006).

Profesor Alicja Jarża była członkiem Sekcji Mechaniki Płynów Komitetu Mechaniki PAN, pełniła funkcję wicedyrektora Instytutu Maszyn Cieplnych i kierownika Zakładu Aerodynamiki Środowiska i Zarządzania Energią. W latach 1996-2002 pełniła również funkcję prodziekana ds. nauki ówczesnego Wydziału Budowy Maszyn, a w ostatniej kadencji funkcję przewodniczącej Senackiej Komisji ds. Współpracy Zagranicznej. Była członkiem PTMTS, a także europejskich stowarzyszeń naukowych EUROMECH oraz GAMM.

Zbyt krótkie życie Pani Profesor wypełniała praca, ale w nawale zajęć umiała znaleść czas także na swoje pozanaukowe zainteresowania: czytanie książek, podróże i piesze wędrówki. Była niezwykle życzliwym człowiekiem, każdy kto się do niej zwrócił mógł liczyć na Jej pomoc. We wszystkim szukała dobrych stron. Jej takt i wysoka kultura osobista sprawiały, że umiała znaleźć wyjście niemal z każdej sytuacji. Była osobą bardzo lubianą wśród pracowników jak i przez studentów. Będzie nam Jej bardzo brakowało.

Pani Profesor zmarła niespodziewanie 14.12.2006 r

glqxz9283 sfy39587stf02 mnesdcuix8
sfy39587stf03
sfy39587stf04